| |
บทคัดย่อ/Abstract |
การศึกษาครั้งนี้ดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2563 ถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2564 เพื่อศึกษาความหลากหลายของชนิดนกและความสัมพันธ์ระหว่างนกกับลักษณะพื้นที่อยู่อาศัยในเขตเมืองของอำเภอเมืองปัตตานี จังหวัดปัตตานี<br /><br />
ผลการศึกษาพบนกทั้งหมด 111 ชนิด จัดอยู่ใน 85 สกุล 41 วงศ์ และ 14 อันดับ โดยนกส่วนใหญ่มีสถานภาพการอนุรักษ์อยู่ในกลุ่มมีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ต่ำ (Least Concern: LC) นอกจากนี้ยังพบชนิดพันธุ์ที่มีสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม (Near Threatened: NT) จำนวน 5 ชนิด ชนิดพันธุ์ที่มีสถานภาพเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ (Vulnerable: VU) จำนวน 1 ชนิด และชนิดพันธุ์ที่มีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (Endangered: EN) จำนวน 1 ชนิด<br /><br />
เมื่อพิจารณาความหลากหลายของชนิดนกตามช่วงเวลา พบว่ามีจำนวนชนิดสูงที่สุดในเดือนตุลาคม โดยค่าดัชนีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ (Shannon-Wiener Diversity Index) และค่าดัชนีความสม่ำเสมอ (Evenness Index) มีค่าเท่ากับ 3.14 และ 0.21 ตามลำดับ เมื่อเปรียบเทียบระหว่างประเภทพื้นที่ พบว่าพื้นที่เปิดโล่งมีค่าดัชนีความหลากหลายและค่าดัชนีความสม่ำเสมอสูงกว่าพื้นที่สิ่งปลูกสร้าง โดยมีค่าเท่ากับ 3.29 และ 0.26 ตามลำดับ ขณะที่พื้นที่สิ่งปลูกสร้างมีค่าเท่ากับ 2.62 และ 0.22 ตามลำดับ นอกจากนี้ ในช่วงเดือนสิงหาคม กันยายน และตุลาคม พื้นที่เปิดโล่งมีค่าดัชนีความหลากหลายสูงกว่าพื้นที่สิ่งปลูกสร้างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P = 0.032, 0.015 และ 0.002 ตามลำดับ)<br /><br />
ผลการศึกษาปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับนก พบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีความคิดเห็นว่านกไม่ได้ก่อให้เกิดผลกระทบต่อการดำรงชีวิต อย่างไรก็ตาม กลุ่มตัวอย่างบางส่วนเห็นว่านกก่อให้เกิดผลกระทบในเชิงบวก โดยเฉพาะการสร้างรายได้จากธุรกิจรังนก ผลการศึกษาครั้งนี้เป็นประโยชน์ต่อการศึกษาทางนิเวศวิทยาเกี่ยวกับความหลากหลายของนกในเขตเมือง และสามารถนำข้อมูลที่ได้ไปใช้ประกอบการประเมินหรือปรับปรุงสถานภาพการอนุรักษ์ตามบัญชีแดงขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN Red List) รวมทั้งใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการวางแผนอนุรักษ์พื้นที่ที่มีศักยภาพในการสนับสนุนการดำรงชีวิตของนกและสัตว์ป่าอื่น ๆ ทั้งในด้านพื้นที่อยู่อาศัย แหล่งทำรังวางไข่ และแหล่งหากิน ตลอดจนใช้กำหนดแนวทางในการส่งเสริมการอยู่ร่วมกันระหว่างมนุษย์กับสัตว์ป่าอย่างยั่งยืนในอนาคต
This study was carried out in October 2020 ? September 2021 to study bird diversity and habitat relationship in the urban areas of Mueang Pattani district, Pattani Province. The bird population contains 14 orders, 14 families, 85 genera, and 111 species. Most species were listed as the Least Concern in the IUCN endangered list, except 7 species. It was also found that the richness of bird species was highest in October. The Shannon- Wiener? s diversity index and evenness index of the total population were 3. 14 and 0. 21, respectively. Comparing the diversity index and evenness index of two areas, it was found that in the open areas (3.29 and 0.26, respectively) were higher than in the built-up areas (2.62 and 0.22, respectively). We analyzed the mean differences of diversity index, and it was found that in August September and October, the open areas were significantly more than the built-up areas (P=0.032, 0.015 and 0.002, respectively). In the study of human-bird interaction, it was found that the sampling groups most in viewed the birds had no effect, except some sampling groups that view birds positively on generating income from the bird's nest harvesting. Therefore, this study is vital to understand the bird ecology in the urban areas, providing the bird population and diversity for the conservation status ( IUCN Data Red List) consideration and for conservation plans for the potential that support the population of birds, and potentially the other wildlifes in terms of feeding ground, nesting ground and roosting ground. Finally, this study can set the framework for the coexistence of humans and wildlife in the future. |
